Waarom de oplossing van de WIA-problematiek vóór de WIA begint

De problemen rond de WIA zijn de afgelopen jaren steeds zichtbaarder geworden. Niet alleen eerste beoordelingen duren langer, ook herbeoordelingen en bezwaarprocedures stapelen zich op. Daardoor moeten zowel werknemers als werkgevers steeds langer wachten op duidelijkheid. Volgens Simon heeft die vertraging gevolgen die verder gaan dan alleen administratieve druk.

'Na 24 maanden wil iemand een nieuwe start maken. Als die start wordt uitgesteld omdat er geen beoordeling komt, raak je steeds verder van de arbeidsmarkt af', legt hij uit. Toch richt het debat over oplossingen zich nog vaak op het wegwerken van achterstanden. Begrijpelijk, zegt Simon, maar daarmee pak je vooral de gevolgen aan. De oorzaak blijft buiten beeld.

Juist in die preventieve aanpak ziet Simon kansen, vooral in het tweede ziektejaar. In de praktijk wordt dat jaar nog te vaak gebruikt als een tussenfase. Werknemers wachten op herstel, werkgevers wachten op duidelijkheid en uiteindelijk wacht iedereen op een beoordeling van UWV. Volgens Simon gaat daardoor kostbare tijd verloren.

‘We wachten veel te lang met nadenken over ander werk. Meestal wordt dit pas na de eerstejaarsevaluatie serieus besproken.’ In veel gevallen is al veel eerder al duidelijk dat terugkeer naar de eigen functie niet realistisch is. Simon geeft een voorbeeld van een stukadoor met zware fysieke klachten: 'Als een stukadoor op zijn vijftigste uitvalt en bedrijfsartsen verwachten dat terugkeer niet haalbaar is, waarom zou je dan nog een jaar wachten voordat je het gesprek over alternatieven voert?'.

Dit geldt voor zwaar fysiek werk, maar ook voor psychische beperkingen. Dat betekent volgens hem niet dat we werknemers al snel moeten opgeven, integendeel. Juist wanneer een werknemer nog loon ontvangt en voldoende zekerheid ervaart, ontstaat er ruimte voor reflectie. De kunst is om werknemers in deze fase na te laten denken over de toekomst en niet alleen over het heden. Dat vraagt wel om een goede samenwerking tussen bedrijfsarts, casemanager, werkgever en werknemer. Samen kunnen zij eerder beoordelen of terugkeer naar het eigen werk haalbaar is en welke vervolgstappen passend zijn.

Simons visie staat niet op zichzelf. Ook branchevereniging OVAL vraagt met de lancering van hun platform Kansbanken.nl aandacht voor talent en mogelijkheden in plaats van beperkingen. Op het platform delen mensen hun ervaringen met het vinden van passend werk na ziekte, een beperking of andere tegenslag. Dat sluit aan bij Simons oproep om eerder naar ander passend werk te kijken als terugkeer in de eigen functie niet haalbaar blijkt. Zo benutten we talent sneller en hoeven mensen die willen werken niet onnodig lang langs de zijlijn te staan.

Om die reden pleit Simon voor een veel eerdere inzet van arbeidsdeskundig casemanagement. In sommige gevallen 
kan al binnen enkele maanden duidelijk worden dat terugkeer naar de oorspronkelijke functie niet realistisch is. Volgens Simon moet het gesprek over alternatieven dan ook eerder starten. 'Bij a.s.r. werken we met arbodiensten die we vragen om tussen week 13 en 26 meer duidelijkheid te geven over de prognose. Vanaf dat moment kun je al nadenken over vervolgstappen', zegt hij.

De arbeidsmarkt verandert sneller dan ooit. Door AI en andere technologische ontwikkelingen veroudert kennis in hoog tempo. Waar kennis vroeger soms tientallen jaren relevant bleef, kan die nu al binnen enkele jaren achterhaald zijn. Wie langere tijd uitvalt, mist die ontwikkelingen en raakt sneller achterop. Daardoor groeit de afstand tot de arbeidsmarkt en wordt terugkeer naar werk vaak lastiger. 
 


Juist daarom is het belangrijk om werknemers tijdens hun ziekteperiode verbonden te houden met werk en ontwikkeling. Vroeg perspectief bieden helpt daarbij. Het geeft rust, houdt mensen in beweging en vergroot de kans op een duurzame terugkeer naar werk. Een belangrijke reden om niet alleen tijdens de eerste ziektejaren, maar ook preventief hierin te investeren.