Achter de cijfers: waarom verzuim hardnekkiger wordt

Het ziekteverzuim in Nederland blijft structureel hoog. Maar wat verandert, is wat er achter die cijfers schuilgaat. Waar verzuim vroeger vaker samenhing met fysiek zwaar werk, spelen tegenwoordig mentale klachten een steeds grotere rol. Werkdruk, stress en burn-out zijn belangrijke oorzaken van langdurig verzuim. De grootste uitdaging zit dan ook niet in het aantal ziekmeldingen, maar in de duur van de uitval. Langdurig verzuim heeft grote gevolgen voor werknemers, collega's en werkgevers.

Ontdek

meer

Om die ontwikkelingen beter te begrijpen, duidt Femke Timmermans, verzuimexpert, de belangrijkste trends achter de verzuimcijfers en de toenemende verzuimduur.

Verzuim ontstaat zelden door één oorzaak

De cijfers wijzen steeds in dezelfde richting: verzuim is zelden het gevolg van één factor. Werkdruk, privéomstandigheden, een gebrek aan autonomie of weinig sociale steun kunnen elkaar versterken. Klachten bouwen zich daardoor soms langere tijd op voordat iemand uitvalt.

Dat vraagt om een brede blik op verzuim. Niet alleen de belastbaarheid van medewerkers speelt een rol, maar ook de omgeving waarin zij werken. Een factor waar je als werkgever wél invloed op hebt. Door signalen van overbelasting vroeg te herkennen en aandacht te besteden aan de manier waarop werk is ingericht, kunnen werkgevers helpen voorkomen dat klachten uitgroeien tot langdurige uitval. 'Zo kan frequent kortdurend verzuim een belangrijk signaal zijn', geeft Femke aan.

Werk en privé lopen steeds vaker door elkaar

Bij psychisch verzuim is de grens tussen werk en privé vaak minder duidelijk dan bij lichamelijke klachten. 'Bij iets medisch, zoals een gebroken been, is er vaak één duidelijke oorzaak', legt Femke uit. 'Maar bij psychisch verzuim spelen meestal meerdere factoren, thuis én op het werk. Deze factoren beïnvloeden elkaar en kunnen samen bijdragen aan het ontstaan of verergeren van klachten. En tijdens het verzuim kan er ook ruis ontstaan tussen werkgever en werknemer. Dat kan het herstel extra ingewikkeld maken.'

Ook uit onderzoek van ArboNed en MKB-Nederland onder 1.000 werkgevers blijkt dat werk en privé niet los van elkaar staan. Ruim 6 op de 10 werkgevers zien niet-werkgerelateerde factoren als belangrijke oorzaak van verzuim. Tegelijkertijd vindt 73% dat werkgever en werknemer samen verantwoordelijk zijn voor een gezonde werk-privébalans, terwijl werkgevers hier maar beperkt invloed op hebben (ArboNed, 2026).

Je staat er als werkgever niet alleen voor

Dat maakt het voorkomen van verzuim soms lastig. Een probleem dat buiten het werk begint, kan invloed hebben op het functioneren op het werk. Andersom kan langdurige werkdruk of een gebrek aan steun bijdragen aan klachten die zich ook uiten in de privésituatie. Juist omdat die wisselwerking complex kan zijn, is het goed om te weten dat je hier als werkgever niet alleen voor staat. Je arbodienst of inkomensverzekeraar kan helpen om signalen en patronen tijdig te herkennen en mee te denken over passende ondersteuning, zowel richting je medewerker als de organisatie.

Snellere hulp bij psychische klachten

Een andere uitdaging is dat passende hulp niet altijd snel beschikbaar is. Bij psychische klachten zijn de wachtlijsten in de reguliere zorg vaak lang. 'Een medewerker moet soms maanden wachten op passende hulp', vertelt Femke. Als Ontzorgmanagers bespreken we daarom samen met de bedrijfsarts wat wél mogelijk is. Via onze eigen providerboog in de Dienstenwinkel kunnen we sneller ondersteuning bieden, met veel kortere doorlooptijden dan in het reguliere circuit. Zo kan iemand met mentale klachten vaak al binnen 2 weken terecht, wat uitval helpt voorkomen en verzuim helpt beperken.'

‘Wat ik werkgevers soms aanraad,’ vertelt Femke, ‘is om samen met de medewerker alvast in de Dienstenwinkel te kijken welke dienstverlening hem of haar aanspreekt en aansluit bij wat nodig is. Als een medewerker zelf kan kiezen, zie je dat de motivatie om ermee aan de slag te gaan vaak veel groter is. De medewerker kan zijn of haar voorkeur vervolgens aangeven bij de bedrijfsarts, die daar meestal goed naar luistert. Dat kan het proces aanzienlijk versnellen.’

Bij een intake horen we regelmatig dat iemand al vaker kort is uitgevallen voordat diegene langdurig uitviel. Voor werkgevers ligt hier een kans om bij frequent kort verzuim verder te kijken dan de ziekmelding en te begrijpen wat er speelt. Daarmee kun je soms voorkomen dat kortdurend verzuim uiteindelijk langdurig wordt.

Author

Author details

Actuele cijfers en trends

Het verzuimpercentage in Nederland schommelt mee met de seizoenen

Griepgolven in het eerste kwartaal drijven het omhoog, de zomermaanden drukken het omlaag. Maar onder die schommelingen loopt een structurele stijging. Bijgaande kwartaalcijfers laten dat patroon zien.

Button text

Het verzuimpercentage in Nederland

{ "type": "line", "width": 480, "height": 480, "data": { "labels": ["Q1", "Q2", "Q3", "Q4"], "datasets": [ { "label": "2024", "data": [5.5, 5.1, 4.9, 5.4], "borderColor": "#46c2e6", "backgroundColor": "#46c2e6", "borderWidth": 2.5, "pointRadius": 5, "pointHoverRadius": 7, "pointBackgroundColor": "#ffffff", "pointBorderColor": "#46c2e6", "pointBorderWidth": 2.5, "tension": 0.3, "fill": false, "spanGaps": false }, { "label": "2025", "data": [5.8, 5.2, 5.1, 5.6], "borderColor": "#4ab286", "backgroundColor": "#4ab286", "borderWidth": 3, "pointRadius": 5, "pointHoverRadius": 7, "pointBackgroundColor": "#ffffff", "pointBorderColor": "#4ab286", "pointBorderWidth": 2.5, "tension": 0.3, "fill": false, "spanGaps": false }, { "label": "2026", "data": [5.8, 5.4, null, null], "borderColor": "#eda50f", "backgroundColor": "#eda50f", "borderWidth": 3.5, "pointRadius": 6, "pointHoverRadius": 8, "pointBackgroundColor": "#eda50f", "pointBorderColor": "#eda50f", "pointBorderWidth": 2, "tension": 0.3, "fill": false, "spanGaps": false } ] }, "options": { "responsive": false, "maintainAspectRatio": false, "animation": false, "layout": { "padding": { "top": 25, "right": 25, "bottom": 20, "left": 50 } }, "plugins": { "title": { "display": false }, "subtitle": { "display": false }, "legend": { "display": true, "position": "bottom", "align": "center", "labels": { "color": "#000000", "usePointStyle": true, "pointStyle": "circle", "boxWidth": 10, "boxHeight": 10, "padding": 24, "font": { "family": "Avenir", "size": 13, "weight": "500" } } }, "tooltip": { "enabled": true, "backgroundColor": "#000000", "titleColor": "#ffffff", "bodyColor": "#ffffff", "displayColors": true, "padding": 12, "titleFont": { "family": "Avenir", "size": 12, "weight": "600" }, "bodyFont": { "family": "Avenir", "size": 12 } }, "datalabels": { "display": false }, "sequentialReveal": { "duration": 1200, "pause": 300 }, "annotation": { "clip": false, "annotations": { "tick4": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 4, "xAdjust": -30, "content": "4,0%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 }, "tick45": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 4.5, "xAdjust": -30, "content": "4,5%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 }, "tick5": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 5, "xAdjust": -30, "content": "5,0%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 }, "tick55": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 5.5, "xAdjust": -30, "content": "5,5%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 }, "tick6": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 6, "xAdjust": -30, "content": "6,0%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 }, "tick65": { "type": "label", "xValue": "Q1", "yValue": 6.5, "xAdjust": -30, "content": "6,5%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 11 }, "padding": 0 } } } }, "scales": { "x": { "border": { "display": false }, "grid": { "display": false }, "ticks": { "color": "#000000", "padding": 12, "font": { "family": "Avenir", "size": 13, "weight": "500" } } }, "y": { "min": 4, "max": 6.5, "border": { "display": false }, "grid": { "display": true, "color": "#ededed", "lineWidth": 1, "drawTicks": false }, "ticks": { "display": false, "stepSize": 0.5 } } } } }

Bron: CBS StatLine, 2026

Wat is de Dienstenwinkel?

De Dienstenwinkel helpt werkgevers en adviseurs snel de juiste ondersteuning te vinden bij verzuim en re-integratie. Op het platform vind je diensten van a.s.r. en zorgvuldig geselecteerde partners. We bewaken de kwaliteit van de dienstverlening en hebben scherpe tarieven afgesproken. Zo profiteer je van een breed aanbod én van de ruim 30 jaar ervaring die a.s.r. heeft in re-integratie.

Button text

Meer meldingen door griep, meer dagen door stress

Wie zich ziekmeldt, doet dat in de meeste gevallen vanwege griep of verkoudheid.  In 2025 noemde ruim de helft (52%) van de werknemers die verzuimden dit als belangrijkste oorzaak. Psychische klachten, zoals overspannenheid en burn-out, werden veel minder vaak genoemd (6,2%). Bij werkgerelateerd verzuim werd een te hoge werkdruk het vaakst als oorzaak genoemd (27%), gevolgd door besmetting met een virus op het werk (16%) en lichamelijk te zwaar werk (11%) (NEA, 2026).

Belangrijkste oorzaken van werkgerelaterde gezondheidsklachten, 2025

{ "type": "bar", "width": 720, "height": 400, "data": { "labels": [ ["Te hoge", "werkdruk"], ["Besmetting", "op het werk"], "Iets anders", ["Lichamelijk", "te zwaar werk"], ["Ruzie, conflict of", "grensoverschrijdend gedrag"], ["Lang dezelfde", "bewegingen doen"], ["Lang achter", "de computer werken"], ["Emotioneel", "te zwaar werk"], ["Arbeidsongeval", "of ongeluk"], ["Slechte fysieke", "werkomstandigheden"] ], "datasets": [ { "label": "Percentage", "data": [27.0, 16.0, 15.5, 11.0, 7.0, 7.0, 6.0, 5.5, 3.0, 2.0], "backgroundColor": "#4ab286", "borderWidth": 0, "borderRadius": 0, "barThickness": 20, "maxBarThickness": 20, "categoryPercentage": 0.85, "barPercentage": 0.9 } ] }, "options": { "indexAxis": "y", "responsive": false, "maintainAspectRatio": false, "animation": { "duration": 1200, "easing": "easeOutQuart", "delay": 150 }, "animations": { "x": { "from": 0, "duration": 1200, "easing": "easeOutQuart" } }, "layout": { "padding": { "top": 10, "right": 15, "bottom": 10, "left": 10 } }, "plugins": { "title": { "display": false }, "subtitle": { "display": false }, "legend": { "display": false }, "tooltip": { "enabled": true, "backgroundColor": "#000000", "titleColor": "#ffffff", "bodyColor": "#ffffff", "displayColors": false, "titleFont": { "family": "Avenir", "size": 11, "weight": "600" }, "bodyFont": { "family": "Avenir", "size": 11 } }, "datalabels": { "display": false }, "annotation": { "clip": false, "annotations": { "tick0": { "type": "label", "xValue": 0, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "0%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick5": { "type": "label", "xValue": 5, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "5%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick10": { "type": "label", "xValue": 10, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "10%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick15": { "type": "label", "xValue": 15, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "15%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick20": { "type": "label", "xValue": 20, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "20%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick25": { "type": "label", "xValue": 25, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "25%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 }, "tick30": { "type": "label", "xValue": 30, "yValue": 9, "yAdjust": 28, "content": "30%", "color": "#9d9d9d", "backgroundColor": "rgba(0,0,0,0)", "font": { "family": "Avenir", "size": 10 }, "padding": 0 } } } }, "scales": { "x": { "min": 0, "max": 30, "border": { "display": false }, "grid": { "display": true, "color": "#ededed", "lineWidth": 1, "drawTicks": false }, "ticks": { "display": false, "stepSize": 5 } }, "y": { "border": { "display": false }, "grid": { "display": false }, "ticks": { "display": true, "autoSkip": false, "color": "#000000", "padding": 10, "font": { "family": "Avenir", "size": 11, "weight": "400" } } } } } }

Bron: TNO-CBS

Maar die meldingsredenen vertellen niet het volledige verhaal. Waar griep zorgt voor enkele dagen uitval, houden psychische klachten werknemers gemiddeld 254 dagen thuis. Bij een burn-out loopt dat zelfs op tot 330 dagen (ArboNed en HumanCapitalCare, 2026). Juist die langdurige uitval bepaalt in toenemende mate de werkelijke verzuimlast: stressgerelateerde klachten zijn inmiddels verantwoordelijk voor een kwart van alle verzuimdagen in Nederland (ArboNed en HumanCapitalCare, 2026).

Verzuimcijfers vangen bovendien niet alles. Ruim een derde van alle werknemers (36%) heeft te maken met een langdurige ziekte, aandoening of beperking. Bij 22% van de werknemers is dit (deels) een gevolg van het werk (NEA, 2026). Veel van hen werken gewoon door, maar met verminderde belastbaarheid en een verhoogd risico op uitval.

De uitdaging zit in langdurige uitval

De mentale druk onder werknemers neemt al jaren toe. Het aandeel werknemers met burn-outklachten steeg de afgelopen twee jaar van 19% naar 21%. Tien jaar geleden was dat nog 13% (NEA, 2026). Van alle werknemers die verzuimden gaf 7,6% aan dat hun klachten vooral werkgerelateerd waren. Bij nog eens 15% speelden werkfactoren deels een rol. Ook geeft 37% van alle werknemers aan dat aanvullende maatregelen nodig zijn om werkdruk en werkstress aan te pakken. Vooral in het onderwijs en de zorg is die behoefte groot (NEA, 2026).

Die ontwikkeling zie je ook terug in de landelijke cijfers. Het ziekteverzuimpercentage steeg in 2025 naar 5,4%, tegen 5,2% een jaar eerder (CBS StatLine, 2026). Stressgerelateerd verzuim blijft daarbij een grote uitdaging. Het verzuim door stressgerelateerde klachten nam in 2025 met 8% toe, en is over de afgelopen vijf jaar opgeteld zelfs met 43% gestegen. Inmiddels komt 1 op de 4 verzuimdagen door stress (ArboNed en HumanCapitalCare, 2026).

Het grootste probleem zit daarbij niet in het aantal ziekmeldingen, maar in de duur van het verzuim. Waar griep vaak zorgt voor een paar dagen afwezigheid, leiden stressklachten regelmatig tot langdurige uitval. Werknemers met psychische klachten zijn gemiddeld 254 dagen afwezig. Bij een burn-out loopt dat zelfs op tot 330 dagen (ArboNed en HumanCapitalCare, 2026).

De verzuimcijfers laten bovendien niet het hele plaatje zien. Ruim een derde van de werknemers (36%) heeft een langdurige ziekte, aandoening of beperking. Bij 22% hangt dit deels samen met het werk (NEA, 2026). Veel van hen blijven gewoon aan het werk, maar wel met een grotere kans op uitval.

Ondersteuning bij langdurig verzuim

Langdurig verzuim vraagt vaak om maatwerk. Daarom is het belangrijk dat passende ondersteuning snel beschikbaar is en alle betrokken partijen goed samenwerken. Met de MKB Verzuim-ontzorgverzekering ondersteunt een Ontzorgmanager werkgevers en medewerkers tijdens het re-integratieproces. Daarnaast is specialistische ondersteuning beschikbaar via de Dienstenwinkel en kunnen noodzakelijke interventies onder voorwaarden volledig worden vergoed. Deze aanpak helpt om langdurig verzuim te verkorten en duurzame terugkeer naar werk te bevorderen.

Bekijk de MKB Verzuim-ontzorgverzekering

Verzuim verschilt per leeftijd, geslacht en sector

Leeftijd

Leeftijd maakt eveneens verschil. Werknemers van 25 tot 54 jaar rapporteren het vaakst burn-outklachten (23,5%). Onder werknemers van 65 tot 75 jaar ligt dit aandeel met 8,5% beduidend lager (NEA, 2025).

Vooral werknemers tussen de 25 en 45 jaar vallen op. Zij melden zich relatief vaak ziek en lopen meer risico op langdurige uitval door stress. De combinatie van werk, zorgtaken en privéverantwoordelijkheden speelt daarbij vaak een rol (ArboNed, 2026).

Geslacht

Ook tussen mannen en vrouwen lopen de cijfers flink uiteen. Vrouwen zijn jaarlijks gemiddeld 24 dagen afwezig door ziekte, tegenover 18 dagen bij mannen. Ze melden zich vaker ziek, en per ziekmelding duurt hun verzuim gemiddeld ook 4 dagen langer. Stress speelt daarbij een belangrijke rol: het verzuim door stressklachten ligt bij vrouwen twee keer zo hoog als bij mannen (ArboNed, 2026).

Naast het feit dat vrouwen vaker werken in sectoren waar werkgerelateerde stress voorkomt, noemen experts ook de mentale last als mogelijke verklaring. Mentale last is het voortdurende plannen, organiseren en zorgen, vaak naast betaald werk. Vrouwen dragen hier gemiddeld een groter deel van, wat samenhangt met hogere stress- en burn-outniveaus (GGZ, 2026). Opvallend is dat vooral vrouwen tussen de 25 en 45 jaar vaker uitvallen door stress. Dit is precies de levensfase waarin werk, zorg en persoonlijke ontwikkeling samenkomen (ArboNed, 2026)

Sector

De impact van stressgerelateerd verzuim verschilt sterk per sector. Het verzuim was het laagst in de landbouw (2,6%), en het hoogst in de zorg met 6,4%. Ook de industrie (5,3%), het vervoer (5,5%) en het openbaar bestuur (5,9%) laten hoge cijfers zien. In de zorg, het onderwijs en het openbaar bestuur lag het verzuim door stressklachten ongeveer 2 keer zo hoog als in de bouw, waar juist fysieke klachten domineren (NEA, 2026).

Hoe kun je als werkgever invloed uitoefenen op het voorkomen en verkorten van verzuim?

Vroeg handelen maakt het verschil. Niet wachten op een melding, maar het gesprek aangaan wanneer signalen zich aandienen. Juist dan is de ruimte voor maatwerk het grootst: een tijdelijke taakaanpassing, meer flexibiliteit of gewoon een luisterend oor. Een werkgever die inzetbaarheid structureel serieus neemt, kijkt daarbij verder dan de werkvloer, want geldstress, mantelzorg of rouw beïnvloeden het functioneren net zo zeer als een te hoge werkdruk.

Bekijk de tips van Jeroen over verzuim voorkomen

Vorige artikel

Hoe AI de spelregels voor duurzame inzetbaarheid verandert

Volgende artikel

'We zagen het eigenlijk wel aankomen'

Achter de cijfers: waarom verzuim ​​​​​​​hardnekkiger wordt